हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व श्रीकृष्ण जन्माष्टमी भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सवका रूपमा श्रद्धा, भक्तिभाव र उल्लासका साथ मनाइन्छ, प्रत्येक वर्ष भाद्र कृष्ण पक्षको अष्टमी तिथिमा पर्ने यो पर्वले धार्मिक आस्थासँगै सत्य, न्याय, प्रेम, कर्तव्य र मानवताको सन्देश प्रवाह गर्ने विश्वास गरिन्छ । पौराणिक मान्यताअनुसार द्वापरयुगमा पृथ्वीमा अन्याय, अत्याचार र अधर्म बढ्दै गएपछि त्यसको अन्त्य गरी धर्मको रक्षा गर्न भगवान् विष्णुले श्रीकृष्णका रूपमा अवतार लिनुभएको थियो,श्रीकृष्णको जन्म मथुराका राजा कंसकी बहिनी देवकी र उनका पति वासुदेवको आठौँ सन्तानका रूपमा भएको धार्मिक विश्वास छ। कंसले आफ्नी बहिनी देवकीको आठौँ सन्तानबाट आफ्नो मृत्यु हुने भविष्यवाणी सुनेपछि देवकी र वासुदेवलाई कारागारमा बन्द गरेका थिए,उनीहरूका सन्तानमाथि अत्याचार भइरहेको अवस्थामा मध्यरातमा श्रीकृष्णको जन्म भएको धार्मिक कथा पाइन्छ। वासुदेवले नवजात श्रीकृष्णलाई सुरक्षित रूपमा यमुना नदी पार गरी गोकुल पुर्‍याएको र त्यहाँ नन्द तथा यशोदाको संरक्षणमा उहाँ हुर्किनुभएको जनविश्वास छ। धार्मिक मान्यताअनुसार भगवान् श्रीकृष्णको जन्म मध्यरातमा भएको थियो, त्यसैले जन्माष्टमीको रात विशेष महत्वका साथ मनाइन्छ,भक्तजनहरू दिनभर वा आफ्नो परम्पराअनुसार व्रत बस्ने, साँझदेखि भजन–कीर्तन गर्ने तथा मध्यरातमा श्रीकृष्णको जन्मोत्सव मनाउने गर्छन्,यस अवसरमा बालकृष्णको मूर्तिलाई स्नान गराउने, नयाँ वस्त्र तथा गहना लगाउने, फूलले सजाउने, झुलामा राख्ने र पूजा–आरती गर्ने परम्परा रहेको छ। नेपालमा श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको विशेष धार्मिक महत्व रहेको छ, यस दिन देशभरका कृष्ण मन्दिरहरूमा भक्तजनहरूको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ,विशेषगरी ललितपुरको पाटन दरबार क्षेत्रमा रहेको प्रसिद्ध कृष्ण मन्दिर जन्माष्टमीका अवसरमा विशेष आकर्षणको केन्द्र बन्ने गर्दछ,भक्तजनहरू पूजा–आराधना गर्न, प्रसाद चढाउन तथा भगवान् श्रीकृष्णप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्न मन्दिर पुग्ने गर्छन्,रातको समयमा भजन–कीर्तन, धार्मिक प्रवचन तथा दीप प्रज्वलनसमेत गरिन्छ। श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका दिन धेरै श्रद्धालुहरूले व्रत बस्ने गर्छन्,पूजा गर्दा सामान्यतया श्रीकृष्णको मूर्ति वा तस्वीर स्थापना गरी फूल, अक्षता, फलफूल तथा विभिन्न परम्परागत नैवेद्य अर्पण गरिन्छ, बालकृष्णसँग विशेष रूपमा जोडिएका दूध, दही, घिउ, मख्खन र मिश्री जस्ता सामग्रीलाई पनि धार्मिक परम्परामा महत्व दिइन्छ, विभिन्न परिवार, समुदाय र स्थानअनुसार पूजा गर्ने विधि र परम्परामा केही फरक हुन सक्छ। श्रीकृष्ण केवल धार्मिक आस्थाका केन्द्र मात्र होइनन्, उहाँको जीवन र शिक्षाले मानव जीवनलाई मार्गदर्शन गर्ने विश्वास गरिन्छ, उहाँले आफ्नो जीवनमार्फत-सत्य र न्यायको पक्षमा उभिन,अन्याय र अत्याचारको विरोध गर्न ,कर्तव्यलाई प्राथमिकता दिन,प्रेम, मित्रता र सद्भाव कायम गर्न,लोभ, मोह र अहंकारबाट टाढा रहन,निष्काम कर्मको बाटोमा अघि बढ्न प्रेरणा दिनुभएको धार्मिक विश्वास छ। श्रीकृष्ण जन्माष्टमी केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई समाजमा आपसी प्रेम, सद्भाव, नैतिकता र एकताको भावना विकास गर्ने अवसर पनि हो, विभिन्न समुदायले आ–आफ्नै परम्परा र सांस्कृतिक शैलीअनुसार यो पर्व मनाउने गर्छन्,नेपालको बहुजातीय र बहुसांस्कृतिक समाजमा यस्ता पर्वहरूले सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षण तथा पुस्तान्तरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्।