असाेज ११ काठमाडौँ । हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण धार्मिक पर्व सोह्र श्राद्ध अर्थात् पितृ पक्ष आजदेखि विधिवत् सुरु हुँदैछ। यस वर्ष असोज कृष्ण प्रतिपदाबाट सुरु हुने सोह्र श्राद्ध असोज ११ गते आइतबार (२७ सेप्टेम्बर २०२६) बाट सुरु भई असोज २४ गते शनिबार (१० अक्टोबर २०२६) औँसीका दिन पितृ विसर्जनसँगै सम्पन्न हुनेछ। 
पितृ पक्षलाई दिवङ्गत आमाबुबा, बाजेबज्यै तथा आफ्ना पितृहरूको सम्झना, सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने विशेष समयका रूपमा लिइन्छ। यस अवधिमा मृतकको तिथिअनुसार श्राद्ध, तर्पण, पिण्डदान तथा दान गर्ने धार्मिक परम्परा छ। 
सोह्र श्राद्धको पहिलो दिन असोज कृष्ण प्रतिपदा भएकाले आज प्रतिपदा तिथिमा दिवङ्गत भएका पितृका नाममा श्राद्ध गरिन्छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिबाट स्वीकृत पात्रोअनुसार प्रतिपदा श्राद्धको पिण्डदान तथा श्राद्ध कर्म अपराह्नभित्र सम्पन्न गर्नुपर्ने धर्मशास्त्रविद्हरूले बताएका छन्। 
श्राद्ध गर्ने क्रममा पितृको नाम र गोत्र उच्चारण गर्दै तर्पण तथा पिण्डदान गर्ने, ब्राह्मणलाई भोजन तथा दान दिने र पितृप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्ने परम्परा रहिआएको छ। परिवार तथा परम्पराअनुसार श्राद्धका विधिमा केही भिन्नता पनि पाइन्छ।
हिन्दु धार्मिक मान्यताअनुसार पितृ पक्षमा श्रद्धापूर्वक गरिने श्राद्ध, तर्पण र पिण्डदानबाट दिवङ्गत पितृप्रति सम्मान तथा कृतज्ञता प्रकट हुन्छ। त्यसैले यो समयलाई परिवारको वंशपरम्परा, पूर्वजहरूको योगदान र उनीहरूप्रतिको दायित्व सम्झने अवसरका रूपमा समेत लिइन्छ। 
पितृ पक्षमा आफ्ना दिवङ्गत आफन्तको मृत्यु भएको तिथिमा श्राद्ध गर्ने मुख्य चलन छ। तिथिअनुसार श्राद्ध गर्न नसक्ने वा विशेष परिस्थितिमा रहेका परिवारले शास्त्रीय परम्पराअनुसार अन्य उपयुक्त तिथिमा श्राद्ध गर्ने चलन पनि छ।
यस वर्षको पात्रोअनुसार प्रतिपदा श्राद्धपछि क्रमशः द्वितीया, तृतीया, चतुर्थी, पञ्चमी, षष्ठी, सप्तमी, अष्टमी, नवमी, दशमी, एकादशी, द्वादशी, त्रयोदशी र चतुर्दशी श्राद्ध हुँदै जानेछन्। असोज २४ गते औँसीका दिन पितृ विसर्जन तथा औँसी श्राद्ध हुनेछ। 
सोह्र श्राद्ध केवल धार्मिक कर्मकाण्डमा सीमित नभई आफ्ना पूर्वजप्रति सम्मान व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा पनि लिइन्छ। परिवारका ज्येष्ठ सदस्यले नयाँ पुस्तालाई पितृ, कुलपरम्परा र संस्कारबारे जानकारी गराउने भएकाले यसको सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्वसमेत रहेको छ।
पितृ पक्ष सकिएपछि असोज २५ गतेबाट घटस्थापना तथा नवरात्र आरम्भ हुनेछ। यससँगै नेपालीहरूको प्रमुख पर्व बडादसैँको धार्मिक क्रमसमेत सुरु हुनेछ।